Η απαγόρευση οδήγησης τη νύχτα αποτελεί ένα μέτρο που εφαρμόζεται ήδη σε ορισμένες ευρωπαϊκές χώρες και εξετάζεται ευρύτερα, στοχεύοντας κυρίως σε δύο συγκεκριμένες κατηγορίες: τους νέους οδηγούς ηλικίας 17-24 ετών και τους οδηγούς με συγκεκριμένα ιατρικά προβλήματα ή προβλήματα όρασης. Στόχος των ρυθμίσεων αυτών είναι η δραστική μείωση των σοβαρών τροχαίων ατυχημάτων κατά τις νυχτερινές ώρες.
Αν και πολλοί πιστεύουν ότι οι περιορισμοί αυτοί αφορούν το σύνολο των πολιτών, στην πραγματικότητα εστιάζουν σε συγκεκριμένες κατηγορίες οδηγών με βάση την ηλικία, την εμπειρία αλλά και ιατρικά κριτήρια.
1. Νέοι και ανήλικοι οδηγοί
Η βασικότερη ομάδα στην οποία επιβάλλονται νυχτερινοί περιορισμοί είναι οι νέοι ηλικιακά οδηγοί, καθώς τα στατιστικά στοιχεία δείχνουν υψηλότερα ποσοστά ατυχημάτων κατά τις νυχτερινές ώρες λόγω απειρίας ή κόπωσης.
• Ανήλικοι οδηγοί (17 ετών): Σε χώρες της Ευρώπης, όπως η Φινλανδία, εφαρμόζεται ήδη αυστηρή νομοθεσία που απαγορεύει στους 17χρονους κατόχους διπλώματος κατηγορίας Β να οδηγούν από τα μεσάνυχτα (00:00) έως τις 05:00 το πρωί. Η παραβίαση αυτού του ωραρίου αντιμετωπίζεται νομικά ως οδήγηση χωρίς δίπλωμα.
• Αρχάριοι οδηγοί: Στο πλαίσιο των συζητήσεων για την αναθεώρηση των ευρωπαϊκών κανόνων, εξετάζεται για τους νέους οδηγούς μια δοκιμαστική περίοδος (π.χ. έξι μηνών έως δύο ετών από την απόκτηση του διπλώματος), κατά την οποία θα ισχύει απαγόρευση κυκλοφορίας τις μεταμεσονύχτιες ώρες (συνήθως 00:00 έως 06:00).
2. Οδηγοί με ιατρικούς περιορισμούς (Νυκταλωπία)
Η απαγόρευση της νυχτερινής οδήγησης δεν αφορά μόνο την ηλικία, αλλά και την κατάσταση της υγείας του οδηγού, ανεξαρτήτως των ετών εμπειρίας του.
• Προβλήματα όρασης: Οδηγοί που πάσχουν από παθήσεις όπως η νυκταλωπία (αδυναμία προσαρμογής της όρασης στο σκοτάδι) υπόκεινται σε ρητή απαγόρευση οδήγησης μετά τη δύση του ηλίου.
• Ειδικός κωδικός στο δίπλωμα: Κατά την ιατρική εξέταση για την έκδοση ή ανανέωση της άδειας οδήγησης, εάν διαπιστωθεί σοβαρό πρόβλημα με τη νυχτερινή όραση, αναγράφεται στο δίπλωμα ο ειδικός κοινοτικός κωδικός «05.01», ο οποίος περιορίζει την οδήγηση αποκλειστικά κατά τη διάρκεια της ημέρας (π.χ. μία ώρα μετά την ανατολή έως μία ώρα πριν τη δύση του ηλίου).
3. Ηλικιωμένοι οδηγοί (Υπό εξέταση)
Στο πλαίσιο των γενικότερων αλλαγών για τις άδειες οδήγησης στην Ευρωπαϊκή Ένωση, έχουν πέσει στο τραπέζι προτάσεις που αφορούν τους οδηγούς προχωρημένης ηλικίας. Αν και δεν υπάρχει καθολική απαγόρευση, εξετάζεται η εισαγωγή πιο αυστηρών ιατρικών και αντανακλαστικών ελέγχων. Σε περιπτώσεις όπου διαπιστώνεται μειωμένη οξύτητα όρασης ή επιβράδυνση των αντανακλαστικών στο σκοτάδι, οι αρχές θα μπορούν να περιορίσουν το δικαίωμα οδήγησης αυτών των ατόμων μόνο κατά τις φωτεινές ώρες της ημέρας.
Η τάση στην Ευρώπη δείχνει ότι η νυχτερινή οδήγηση παύει να θεωρείται δεδομένη για όλους. Είτε πρόκειται για την έλλειψη οδηγικής εμπειρίας στους νέους είτε για ιατρικούς παράγοντες που επηρεάζουν την ικανότητα αντίληψης στο σκοτάδι, οι περιορισμοί αυτοί θεσπίζονται με αποκλειστικό γνώμονα την προστασία της ανθρώπινης ζωής στους δρόμους.